Tijd voor planetair denken en vérdenken
In zijn nieuwe boek ‘De wereld en de aarde’, gebruikt David van Reybrouck – denker der Nederlanden – de prachtige metafoor van de wereldbol waarbij met het licht uit ‘de oceanen, rivieren en bergketens van de aarde zichtbaar zijn’, en met het licht aan ‘de indeling van landen op de wereld’ oplicht.
De wereld…en de aarde – lichtje aan… lichtje uit. The world and the earth, le monde et la terre, el mundo y la tierra. Een onderscheid dat we vergeten lijken te zijn.
“Wie de wereld met de aarde verwart, riskeert de mens op te blazen tot het stralende middelpunt en ijkpunt van de hele, fysieke aarde. Misschien is dat wel de tragedie van deze weerbarstige eeuw: dat we zo verblind zijn door het helle licht van de mensenwereld dat we de aarde uit het oog verloren zijn”.
Inmiddels staat de aarde alweer pontificaal in het midden, en worden we dagelijks herinnerd aan de innerlijke verweving van die twee. Geen wereldpolitiek zonder aardepolitiek. Maar de problemen van de aarde hebben een andere orde dan die van de wereld, zij houden zich niet aan landsgrenzen. En toch blijven wij steeds met oplossingen van de mensenwereld opdraven.
De vraag is hoe wij ons gaan verhouden tot de wereld en de aarde, als we ons opnieuw beseffen dat de aarde de wereld draagt.
We zijn niet alleen burger of consument, maar ook altijd onderdeel van een leefomgeving, al was het maar door voeding, ademhaling of beweging. Een besef dat voor mij in de afgelopen jaren vooral tastbaar en invoelbaar werd gemaakt door het werk van birgit spoorenberg over ‘Salutogenese’.
Volgens Van Reybrouck hebben we een nieuw principe nodig: ‘raison de terre’: een omvattende benadering die de fundamentele noden van het aardsysteem boven de nationale belangen stelt. Hij pleit onder andere voor een update van de diplomatie – in dienst van de aarde. Dat betekent niet alleen een andere koers, maar ook het opnieuw vormgeven van onze politiek. Zoals bijvoorbeeld een (permanent) Global Citizens Assembly. Graham Smith gaat hier in de breedte en diepte op in, in zijn boek ‘We Need To Talk About Climate: How Citizens’ Assemblies Can Help Us Solve The Climate Crisis’.
De enige manier om ons te beschermen en de bewoonbaarheid van de aarde te waarborgen, bestaat erin de aarde als aarde te behandelen. Daarvoor kunnen we putten uit een breed scala aan filosofische en spirituele tradities, zoals natuurfilosoof Matthijs Schouten ons leert.
Het gaat niet meer alleen om ons en om nu, we hebben ook rekening te houden met de verre toekomst en het niet-menselijke leven.
Hoe verhoud jij je tot de wereld en de aarde? En hoe gaan jullie hier binnen jullie organisatie mee om?
Wil je hierover constructief en verdiepend in gesprek, om in de toekomst relevant te blijven – niet alleen voor jezelf of de wereld, maar ook voor de aarde. Dan kom ik graag met je in contact.